به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»، یادداشت از عباسعلی رهبر*/// برای ارتقاء امیدسیاسی در جامعه خاص و پیچیده امروز ما که مملو از رویش های ظرفیت ساز و ریزش های آسیب زا است چه باید کرد ؟به نظر می رسد که رویه نظری و عملی رهبران انقلاب اسلامی در به رسمیت شناسی و کرامت مداری مردم عامل مهمی در بروز امید اجتماعی .سیاسی و نشاط و جلوگیری از یاس و نامیدی در جامعه می باشد .
امید به آینده و انتظار مثبت از آن در حوزه های اجتماعی .سیاسی متضمن شروطی همچون عمل صادق و قانونمند کارگزاران و احیاء عدالت اجتماعی توسط نهادهای و ساختارهای سیاسی و اقتصادی است اما یک شرط بسیار مهم در احیاء امید سیاسی توجه به امر جامع کرامت مردم و قایل شدن حق انتخاب و حق رای برای آنان می باشد که البته در نظام مردم سالاری دینی به این حق عظیم مردم در کنار مسولیت اجتماعی و سیاسی آنان به شدت و حدت تاکید شده است .امید سیاسی محرک نشاط و تحرک و انتخاب سیاسی و اجتماعی است همانطور که یاس سیاسی کاهنده حضور مردم در عرصه سیاست است .
کرامت نیز با نظریه ی "به رسمیت شناسی اجتماعی" ( .Social Recognition) ارتباط بسیار نزدیک دارد به گونه ای که واکنش نیروهای اجتماعی را برحسب میزان بی عدالتی در فرآیند به رسمیت شناسی در چهار رده ی مختلف گروههای تحقیر شده ، اختلال در به رسمیت شناختگی ،.نادیده انگاشتگی ونابرابری در به رسمیت شناسی را نشان می دهد.
حضرت آیه الله خامنه ای با بینشی منطقی از کرامت اجتماعی و سیاسی مردم ،حضور در انتخابات را هم وظیفه و هم حقّ مردم دانسته و معتقدند که حضور مردم در انتخابات به معنای حقیقی کلمه لازم است؛ البته انتخابات صرفاً تکلیف نیست بلکه حق مردم است که بتوانند قانونگذاران، مجریان قانون و یا اعضای مجلس خبرگان را انتخاب کنند.
مردم سالاری دینی متخذ از دانش سیاسی الهی بر سه اصل باور و توجیه و صدق استوار بوده است که از مبانی هستی شناسی و انسان شناسی الهی خود بهره می گیرد.یکی از بنیادی ترین این مفاهیم موثر در سعادت بشری مفهوم "کرامت" و زنجیره معنایی متصل به آن به عنوان یک موضوع میان رشته ای به مثابه یک "نظریه شناسایی" مورد توجه اندیشمندان و مفسران قرآنی بوده است به گونه ای که جامع هم خیرات و فضیلت ها بوده وتمسک به آن موجب شرافت و عزت وهمچنین نافی ضلالت اخلاقی و جهالت عقلی برای فرد و جامعه می گردد. باعنایت به اهمیت امر کرامت در قرآن و نظام مردم سالاری دینی این گزاره مطرح می شود که عقلانیت تعالی محور (جمع عقل و ایمان الهی )عدالت فراگیر ،ارتقاء حقوق اجتماعی –سیاسی ،توسعه آزادی های مشروع و مردم مداری حقیقی از مهم ترین وجوه اجتماعی –سیاسی امر کرامت مبتی بر معرفت قرآنی است که تمسک به آنها باعث پیشرفت مادی و معنوی جامعه می گردد.
نکته مهم در ارتقاء امید سیاسی و حضور اکثریت مردم در اداره جامعه و امر انتخابات درک صحیح از منزلت و شان مردم عزیز ایران در قالب شناخت و به رسمیت شناختن کرامت و عزتمندی آنان می باشد جایی که امام ره علیه ازایران و مردم ایران به عنوان عزیزتر از جان نام می برند و مقام معظم رهبری هم اشعار دارند که «مردم ما مردمی بسیار خوب و مؤمن هستند و حتی کسانی که به برخی ظواهر ملتزم عملی نیستند، دلشان با خدا و معانی و مفاهیم معنوی است؛ ضمن اینکه ملتزم نبودن در عمل به نوعی در برخی رفتارهای همه ما وجود دارد.»
رهبر معظم انقلاب، در سبهر معنایی خود در توجه به امر کرامت اصیل مردم ایران ، وفاداری و آمادگی برای حضور در میدانهای گوناگون دفاع از ایران و نظام اسلامی در مقابل انواع تهاجم تبلیغاتی، عملی، سیاسی و اقتصادی بدخواهان را دیگر ویژگی ممتاز مردم خواندند و خاطرنشان کردند:« مردم ما در هر موقعیتی که کشور و انقلاب نیاز به دفاع داشته است با به خیابان آمدن، صبر، شعار و حمایت و حتی با رفتن به میدان جنگ، وفاداری خود را نشان دادهاند و به همین علت امام بزرگوار قاطعانه میفرمود ایمان مردم ما بهتر از ایمان مردم صدر اسلام است.»
امید سیاسی یک امر صرفا زبانی و کلیشه ای نیست بلکه با کرامت انسانی و اجتماعی مرتبط است در واقع کرامت انسانی به نوعی با اقتضا امر انسانی انسان سرو کاردارد که البته با نظام سیاسی جامعه نیز مرتبط می شود به گونه ای که لازم است به ضمن احترام به کرامت انسان و نقش او در جامعه ،به مشارکت عملی و واقعی افراد جامعه توجه نمود .لازم به ذکراست که ارتباطات جمعی و مشارکت اجتماعی و سیاسی انسان می تواند به توسعه کرامت انسانی کمک نماید .ساختار سیاسی جامعه باید به گونه ای باشد نگرش های تحقیر آمیز و تبعیض زا را باید رفع نماید .بسترسازی اجتماعی و فرهنگی برای ارتقای نگرش عمومی و سیاسی جامعه در جهت ارتقا کرامت بسیار مهم است که بایددر سازوکارهای قانونی و سیاستگذاری عمومی خودرا نشان دهد دولت اسلامی باید در جهت تمشیت امر کرامت انسانی مسولیت مدنی جامعه را به رسمیت بشناسد و خودرا پاسخگوی مطالبات منطقی مردم بداند.
کرامـت انسـانی برآمده از معرفت اجتماعی – سیاسی قرآنی ؛ که مرتبط با ایمان و وحی و عقل است ،نه تنهـا به منزله یـک حـق یـا مجموعـه ای از حقـوق غیـر قابـل سـلب و انتقـال اسـت، بلکـه محـور و مبنـای حقـوق اصیل انسانی و اجتماعی تلقـی میشـود. به گونه ای پیشـرفت و توسـعه پایـدار در هـر جامعـه ِ ای در گـرو رعایـت آن اسـت کـه در صـورت بی ِ توجهـی بـه ایـن اصـل و نبـود التـزام عملـی بـه آثـار آن، ارزشهایـی چـون به رسمیت شناسایی ،عقلانیت ، عدالـت، آزادی، مردم مداری حقیقت وجودی خود را از دسـت خواهـد داد و به جز ظاهر و پوسته چیزی از آن باقی نخواهد ماند .در پایان اشاره به سخنان مقام معظم رهبری در دیدار با ائمه جمعه حائز اهمیت است که به معنی واقعی باید قدردان مردم مؤمن، علاقهمند، وفادار و هوشمند ایران باشیم و آنها را عمیقا دوست بداریم؛ ضمن اینکه محبت به مردم همچون اکسیری است که باعث اثرگذاری حرف شما در دل مردم خواهد شد.
* عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی
